Νίκος Κυριακίδης

Δραματικές προειδοποιήσεις από ΟΗΕ και Παγκόσμια Τράπεζα για διατροφική κρίση που θα διαρκέσει χρόνια λόγω του πολέμου στην Ουκρανία

Οπόλεμος στην Ουκρανία αφήνει πίσω του νεκρούς, πρόσφυγες και ανυπολόγιστες καταστροφές. Και τον φόβο ότι μπορεί να μετατραπεί σε μια ευθεία σύγκρουση της Δύσης με τη Ρωσία, απ’ την οποία η χρήση πυρηνικών όπλων δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Όμως, την ίδια ώρα, βυθίζει τον κόσμο σε μια πρωτόγνωρη διατροφική κρίση, με μεγάλες ελλείψεις και εκρηκτικές αυξήσεις τιμών. Μια κρίση που, ύστερα από πολλές δεκαετίες, ίσως δεν θ’ αφήσει αλώβητο ούτε τον αναπτυγμένο, πλούσιο κόσμο. 

Μ’ έναν πόλεμο στον οποίο έχουν εμπλακεί δύο από τις μεγαλύτερες παραγωγούς σιτηρών στον κόσμο και μια από τις μεγαλύτερες παραγωγούς και εξαγωγείς λιπασμάτων, η Ρωσία, η οποία τελεί υπό των περιορισμό των διεθνών κυρώσεων, είναι αναπόφευκτο το παγκόσμιο διατροφικό σύστημα να κλονίζεται αντιμετωπίζοντας σοβαρά προβλήματα επάρκειας και ομαλής ροής πρώτων υλών. Σημειώνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών σιτηρών από τις δύο χώρες έχει σταματήσει.

Οι ασύμμετρες συνέπειες του πολέμου σε παγκόσμια κλίμακα είναι ήδη ορατές

Στις ΗΠΑ, ο Πρόεδρος Μπάιντεν ενεργοποίησε χθες εκτάκτως τον νόμο που ρυθμίζει τα της παραγωγής βασικών αγαθών σε περιόδους πολέμου, ο οποίος χρονολογείται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, στην προσπάθεια της κυβέρνησής του να αντιμετωπίσει τις δραματικές ελλείψεις σε βρεφικό γάλα. Βάσει στοιχείων της προηγούμενης εβδομάδας, το 43% των πιο δημοφιλών ειδών βρεφικού γάλακτος είχαν εξαντληθεί από τα καταστήματα σε όλες τις ΗΠΑ. Η ενεργοποίηση του νόμου σημαίνει ότι οι απαραίτητες πρώτες ύλες θα παρέχονται κατά προτεραιότητα στα εργοστάσια παραγωγής. Παράλληλα, το υπουργείο Άμυνας θα στήσει αερογέφυρα με ιδιωτικές αεροπορικές εταιρείες για να εισάγει βρεφικό γάλα από το εξωτερικό.

Το βρεφικό γάλα είναι απαραίτητο κυρίως για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς οι νέες μητέρες αναγκάζονται να επιστρέφουν πολύ νωρίτερα στις δουλειές τους αφού γεννήσουν και δεν έχουν τη δυνατότητα να θηλάσουν τα μωρά τους. Φυσικά, στην ανησυχία για τις ελλείψεις προστίθενται και οι αυξήσεις των τιμών. Η αναστάτωση αποτυπώνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου αναρτήσεις με οδηγίες για την παρασκευή βρεφικού γάλακτος στο σπίτι έχουν εκατοντάδες χιλιάδες κοινοποιήσεις, παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις των παιδιάτρων ότι τα αυτοσχέδια αυτά σκευάσματα μπορεί να είναι επικίνδυνα.

Στο Ιράν, οι δυνάμεις ασφαλείας φέρεται να έριξαν στο ψαχνό για να διαλύσουν αντικυβερνητικούς διαδηλωτές σε αρκετές περιφέρειες της χώρας, καθώς φουντώνουν και εξαπλώνονται οι διαμαρτυρίες για τις αυξήσεις των τιμών των τροφίμων. Οι Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους αφού κόπηκαν οι επιδοτήσεις, με αποτέλεσμα αυξήσεις έως και κατά 300% σε ορισμένα βασικά προϊόντα που βασίζονται στο αλεύρι. Οι διαμαρτυρίες γρήγορα έλαβαν πολιτικό χαρακτήρα θυμίζοντας τις ταραχές του 2019 που ξέσπασαν μετά τις αυξήσεις των τιμών των καυσίμων.

Σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού των 85 εκατ. κατοίκων της πλούσιας σε ενεργειακούς πόρους χώρας ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Πληθωρισμός, ανεργία, υποτίμηση εθνικού νομίσματος και κυρίως οι βαριές, μακρόχρονες κυρώσεις των ΗΠΑ φαίνεται να έχουν δώσει τη χαριστική βολή στην ιρανική οικονομία.

Με την κατάσταση αυτή κάθε άλλο παρά συγκυριακή να είναι, ο ΟΗΕ προειδοποίησε χθες ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία πυροδότησε μια παγκόσμιας κλίμακας επισιτιστική κρίση, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει χρόνια εάν δεν ελεγχθεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι οι ελλείψεις σιτηρών και λιπασμάτων εξαιτίας του πολέμου, η άνοδος της θερμοκρασίας ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης και τα προβλήματα εφοδιασμού που προκαλούνται από την πανδημία απειλούν να οδηγήσουν δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους στην πείνα. Με τον πληθωρισμό να καλπάζει ανεξέλεγκτος και τον φόβο μιας νέας παγκόσμιας ύφεσης να εντείνεται, η κατάσταση θα μπορούσε γρήγορα να γίνει δραματική.

Προειδοποιώντας ότι οι ελλείψεις σε συνδυασμό με την εκτόξευση των τιμών θα έχουν καταστροφικές συνέπειες για τους πιο ευάλωτους, η Παγκόσμια Τράπεζα ανακοίνωσε, με τη σειρά της, ότι θα διαθέσει 30 δισεκατομμύρια δολάρια άμεσα για την αντιμετώπιση της διατροφικής κρίσης.

Τα νέα προγράμματα αναμένεται να στηρίξουν τη γεωργία, την αντιμετώπιση των συνεπειών από τις αυξήσεις των τιμών, αλλά και την κατασκευή αρδευτικών και υδροδοτικών έργων. Το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων θα διατεθούν στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Ευρώπη, την Κεντρική και τη Νότια Ασία. Είναι οι περιοχές του κόσμου που υπέστησαν τις βαρύτερες συνέπειες από τον πόλεμο στην Ουκρανία αναφορικά με την προμήθεια σιτηρών.

Χώρες όπως η Αίγυπτος εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τους ουκρανικές και ρωσικές εξαγωγές σιταριού και προσπαθούν με κάθε τρόπο να εξασφαλίσουν τις ποσότητες που χρειάζονται, καθώς η Ρωσία έχει εμποδίσει τις ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας και έχει επιβάλει εσωτερικούς περιορισμούς στις δικές της εξαγωγές.

avgi.gr