Άρης Χατζηγεωργίου

Με ορατό τον κίνδυνο να καταλήξει και αυτός επικοινωνιακή φούσκα, όπως συνέβη με τη διαβόητη απολιγνιτοποίηση, η κυβέρνηση κατέθεσε χθες στη Βουλή προς ψήφιση τον «κλιματικό νόμο», που περιλαμβάνει μια σειρά από στόχους «για τη σταδιακή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, προκειμένου να επιτευχθούν οι εθνικοί κλιματικοί στόχοι για το 2030 και η μετάβαση σε καθεστώς κλιματικής ουδετερότητας ώς το 2050».

Πρόκειται για ένα σχέδιο νόμου που έχει αναγγελθεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και άλλα κυβερνητικά στελέχη πολλές φορές με χαρακτηριστικότερη εκείνη μετά τις καταστροφικές φωτιές του περσινού Αυγούστου, όταν ο πρωθυπουργός απολογούμενος στη συνέντευξη Τύπου έλεγε ότι θα εγκρινόταν από το υπουργικό συμβούλιο εκείνη την εβδομάδα.

Τελικώς, πέρασε από το υπουργικό συμβούλιο στις 4/11/2021 και τέθηκε σε διαβούλευση δύο μηνών από τις 24 Νοεμβρίου, με σαφή την εικόνα ότι ουδείς βιάζεται. Ηταν η εποχή που η χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα χτυπούσε ήδη τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αλλά η κυβέρνηση υποσχόταν ότι η ενεργειακή κρίση δεν θα πλήξει τα νοικοκυριά χάρη στις επιδοτήσεις που έδινε.

Μετά τη διαβούλευση, το κλιματικό νομοσχέδιο έμεινε ξεχασμένο επί τέσσερις μήνες μέχρι να κατατεθεί χθες στη Βουλή για να ξεκινήσει η επεξεργασία του στις επιτροπές από αύριο. Μετά την υιοθέτηση ελάχιστων σχολίων από τα 400 της διαβούλευσης, προκύπτουν οι στόχοι, μερικοί εκ των οποίων έχουν ολισθήσει προς πιο μακρινά χρονικά σημεία.

Προκύπτουν όμως και κάποιες εμφανείς ελλείψεις, όπως οι πολύ γενικόλογες αναφορές στα συστατικά του νέου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Το ΕΣΕΚ αποτελεί βασικό εργαλείο εφαρμογής κλιματικής πολιτικής, η κυβέρνηση έχει προαναγγείλει ότι θα καταθέσει νέο σε αντικατάσταση εκείνου που ενέκρινε όταν ήρθε στην εξουσία, αλλά στο κλιματικό νομοσχέδιο δεν υπάρχουν ούτε κάποιες από τις βασικές του προβλέψεις.

Για παράδειγμα, το νέο ΕΣΕΚ αλλά και ο κλιματικός νόμος θα έπρεπε να περιγράφουν μεταξύ άλλων και τους τρόπους απεξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, αλλά είναι εμφανές ότι η κυβέρνηση εδώ περιμένει άλλους να αποφασίσουν – ασχέτως αν μετά κατηγορεί την Ευρώπη ως δυσκίνητο υπερωκεάνιο. Μοιάζει έτσι τελικά το νομοσχέδιο να κατατέθηκε μόνο και μόνο επειδή το είχε προαναγγείλει επανειλημμένως η κυβέρνηση, χωρίς οι προβλέψεις του να είναι σταθεροί στόχοι βγαλμένοι από δημόσια συζήτηση, αλλά απλοί αριθμοί που μπορεί εύκολα μετά από λίγο να αλλάξουν. Να επαναληφθεί, δηλαδή, το φιάσκο της βίαιης απολιγνιτοποίησης που ανήγγειλε αυτοκρατορικά ο Κυρ. Μητσοτάκης το 2019, οδηγώντας την Ελλάδα σε τεράστια εξάρτηση από το φυσικό αέριο και τους λογαριασμούς ρεύματος στη στρατόσφαιρα. Ή να έχουμε ξανά φαινόμενα με προγράμματα που καρκινοβατούν σαν το «Εξοικονομώ» ή το «Κινούμαι Ηλεκτρικά», όπου πλήθος δικαιούχων περιμένουν αδίκως να πληρωθούν τις υπεσχημένες κρατικές επιδοτήσεις.

Ας δούμε όμως ορισμένες από τις βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου:

Απολιγνιτοποίηση: Χωρίς να γίνεται λόγος πλέον για το 2023, προβλέπεται η διακοπή λειτουργίας όλων των λιγνιτικών μονάδων το αργότερο ώς τις 31 Δεκεμβρίου 2028, με ρήτρα επανεξέτασης το 2025 και προϋπόθεση τη διασφάλιση της επάρκειας ισχύος και την ασφάλεια εφοδιασμού.

Οχήματα: Από το 2024 (αντί για το 2023 που αναφερόταν πέρυσι) το 1/4 των νέων εταιρικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης που ταξινομούνται θα πρέπει να είναι αμιγώς ηλεκτρικά ή υβριδικά ηλεκτρικά οχήματα εξωτερικής φόρτισης. Από το 2026 (αντί για το 2025) όλα τα νέα ταξί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη θα πρέπει να είναι ηλεκτροκίνητα. Από το 2026 θα πρέπει το 1/3 των νέων ενοικιαζόμενων οχημάτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη να είναι ηλεκτροκίνητα. Από το 2030 απαγορεύεται η ταξινόμηση νέων οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης υπό την αίρεση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η χώρα μας θα υιοθετήσει την ημερομηνία που θα τεθεί από τον σχετικό ευρωπαϊκό κανονισμό.

Κτίρια: Από το 2025 απαγορεύεται η πώληση και η εγκατάσταση καυστήρων πετρελαίου θέρμανσης (αρχικά προβλεπόταν ως όριο το 2023 στις περιοχές με επαρκές δίκτυο φυσικού αερίου). Από το 2030 γίνεται υποχρεωτική η χρήση πετρελαίου θέρμανσης το οποίο θα είναι αναμεμειγμένο με βιοκαύσιμα σε ποσοστό 30%. Στα κτίρια με κάλυψη μεγαλύτερη των 500 τ.μ., οι ενεργειακές ανάγκες θα πρέπει να καλύπτονται κατά τουλάχιστον 30% από φωτοβολταϊκά ή θερμικά ηλιακά συστήματα εάν οι οικοδομικές άδειες υποβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2023. Εξαιρούνται τουριστικά καταλύματα και ναοί, αλλά πιθανότατα και παραδοσιακοί οικισμοί.

Επιχειρήσεις: Από την 1η Ιανουαρίου 2024 οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για όλα τα έργα και δραστηριότητες θα πρέπει να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά ποσοτική καταγραφή μειώσεων/αυξήσεων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CΟ2) και οδικό χάρτη για την επίτευξη των στόχων της απανθρακοποίησης. Προβλέπεται στόχος μείωσης κατά 30% ώς το 2030 (σε σχέση με το 2019) για εγκαταστάσεις όπως συστήματα περιβαλλοντικών υποδομών (ΧΥΤΑ, βιολογικοί καθαρισμοί, ΚΔΑΥ κ.λπ.), τουριστικές εγκαταστάσεις και έργα αστικής ανάπτυξης, κτιριακού τομέα, αθλητισμού και αναψυχής, πτηνοκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και υδατοκαλλιέργειες, βιομηχανικές δραστηριότητες και συναφείς εγκαταστάσεις. Αλλιώς θα επιβάλλεται πρόστιμο έως το 0,5% των ετήσιων εσόδων, εκτός εάν οι επιχειρήσεις εντάσσονται στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου.

Νησιά: Θεσπίζεται Στρατηγικό Πλαίσιο για την πρωτοβουλία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Gr – Eco Islands για την ολοκληρωμένη μετάβαση των ελληνικών νησιών προς την κλιματική ουδετερότητα με στόχο μείωση των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου κατά 80% σε σχέση με το 2019.

Δήμοι: Εως την 31η Μαρτίου 2023 κάθε δήμος υπολογίζει το ανθρακικό αποτύπωμα το οποίο επαληθεύεται από πιστοποιημένο φορέα και καταρτίζει Δημοτικό Σχέδιο Μείωσης Εκπομπών (ΔηΣΜΕ). Τίθεται στόχος μείωσης εκπομπών 10% για το 2025 και 30% για το έτος 2030, σε σχέση με το 2019.

Ασφάλιση: Από το 2025 για τα νέα κτίρια που βρίσκονται σε ζώνες υψηλής τρωτότητας (ζώνες πλημμύρας, κοντά σε δασικές περιοχές) θα πρέπει να υπάρχει υποχρεωτική ασφάλιση κινδύνου, η οποία, μάλιστα, θα αποτελεί προϋπόθεση για την ηλεκτροδότηση του κτιρίου.

efsyn.gr