Από την αποστρατιωτικοποίηση και την υπαγωγή στην Επιτροπή Στενών της Κοινωνίας των Εθνών που προέβλεπε η Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 στην αποκατάσταση της κυριαρχίας της Τουρκίας στον Βόσπορο και στα Δαρδανέλια με τη Συνθήκη του Μοντρέ το 1936 με συμφωνημένους κανόνες να διέπουν τη ναυσιπλοΐα εμπορικών και πολεμικών πλοίων παράκτιων και μη χωρών της Μαύρης Θάλασσας.

Αυτό το στάτους κβο που άντεξε για ογδόντα πέντε χρόνια και τηρήθηκε κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου επιχειρεί να αμφισβητήσει ο Ερντογάν με πολιορκητικό κριό τη Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης που θα συνδέει δυτικά της μεγαλούπολης τη Μαύρη Θάλασσα με τη Θάλασσα του Μαρμαρά.
Με άλλα λόγια, η ναυσιπλοΐα στα Στενά μετά την αποχώρηση της Τουρκίας από τη Συνθήκη του Μοντρέ θα ορίζεται αποκλειστικά και μόνον από την Αγκυρα.

Ετσι, η Τουρκία του Ερντογάν διεκδικεί ρυθμιστικό ρόλο ανάμεσα στη Ρωσία και στις ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα θα έχει θέσει σε γεωπολιτική ομηρεία τις παρευξείνιες χώρες, τη Γεωργία, την Ουκρανία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.
Πρόκειται για έναν γεωπολιτικό μικρομεγαλισμό χωρίς προηγούμενο, που, αν προχωρήσει η υλοποίησή του, θα θέσει εκ νέου το ζήτημα του διεθνούς ελέγχου της ναυσιπλοΐας και στον Βόσπορο και στη Διώρυγα.
Η συγκυρία του 1936 στηρίχθηκε στον κοινό παρονομαστή της περιφερειακής σταθεροποίησης που ήταν κοινός στόχος των χωρών οι οποίες υπέγραψαν τη Συνθήκη του Μοντρέ, μια ισορροπία η οποία δεν μπορεί να αναπαραχθεί σήμερα.
Καθοριστικό ρόλο στην απαλλαγή της Τουρκίας από το καθεστώς της Λωζάννης για τα Στενά έπαιξε η στήριξη της Ελλάδας, καθώς είχε προηγηθεί η προσέγγιση Βενιζέλου – Κεμάλ Ατατούρκ στη σκιά των αναθεωρητικών βλέψεων της Ιταλίας και της Βουλγαρίας.
Επιπλέον, το σχέδιο της παράκαμψης του Μοντρέ μέσω της Διώρυγας προδίδει προκλητική άγνοια της Ιστορίας.
Από τα μέσα του 18ου αιώνα που υπογράφτηκε μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας η Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή μέχρι και τη Συνθήκη του Μοντρέ, ποτέ δεν υπήρξε πλήρης διεθνοποίηση αλλά ούτε και πλήρης κυριαρχία της Τουρκίας στα Στενά. Τα Στενά δεν είναι Διώρυγα του Σουέζ και έτσι ο Ερντογάν δεν μπορεί να τα εθνικοποιήσει ως νέος Νάσερ…

Efsyn.gr