Στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο προσέφυγαν περιβαλλοντικοί, πολιτισμικοί και επιστημονικοί φορείς, ενώνοντας τις δυνάμεις τους στον αγώνα «για τη διάσωση της ακεραιότητας και της αυθεντικότητας των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στο μετρό Θεσσαλονίκης» ● Τον «γνωστό σκοταδισμό που επιθυμεί τη στασιμότητα στην πόλη» καταγγέλλει ο δήμαρχος Κωνσταντίνος Ζέρβας.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Νέος εκτροχιασμός για το Μετρό Θεσσαλονίκης, μετά τις κυβερνητικές εμμονές για τον σταθμό Βενιζέλου. Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και η Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας «για τη διάσωση της ακεραιότητας και της αυθεντικότητας των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στον σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης». Πυρ και μανία ο δήμαρχος Κωνσταντίνος Ζέρβας, καταγγέλλει τον «γνωστό σκοταδισμό που επιθυμεί τη στασιμότητα στην πόλη».

Στην πραγματικότητα πρόκειται για το χρονικό μιας προαναγγελθείσας αντίδρασης, δεδομένου ότι το θέμα είχε διευθετηθεί χρόνια πριν, αλλά η κυβέρνηση Μητσοτάκη, σαν έτοιμη από καιρό, τον περασμένο Σεπτέμβρη στη ΔΕΘ ακύρωσε κάθε προγενέστερη απόφαση αποφασίζοντας ότι τα αρχαία του σταθμού Βενιζέλου πρέπει να αποσπαστούν και να επανατοποθετηθούν. Η απόφαση αυτή βέβαια πρέπει να έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τους εργολάβους που δεν είχαν να παίρνουν άλλα χρήματα παρά μόνο από… τις καθυστερήσεις.

Υλικά τεκμήρια

Εν πάση περιπτώσει, η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, μια περιβαλλοντική και πολιτισμική οργάνωση με 50 χρόνια προσφοράς και αγωνιστικής παρουσίας στον χώρο της πολιτιστικής κληρονομιάς, και η Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία, ένα από τα αρχαιότερα επιστημονικά σωματεία στην Ελλάδα, με έτος ίδρυσης το 1884, ένωσαν τις δυνάμεις τους, όπως ανακοίνωσαν, «στον αγώνα για τη διάσωση της ακεραιότητας και της αυθεντικότητας των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στον σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης», προσφεύγοντας στο ΣτΕ για την κατά χώραν διατήρηση των αρχαιοτήτων στη θέση τους.

«Τα ευρήματα αυτά», αιτιολογούν, «χρονολογούνται από τον 4ο μέχρι τον 9ο μ.Χ. αιώνα και αποτελούν υλικά τεκμήρια της δομής και της οργάνωσης της δεύτερης πόλης στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, της Θεσσαλονίκης, που μόνο η Κωνσταντινούπολη θα μπορούσε να ανταγωνιστεί. Η μετατροπή του χώρου από αρχαιολογικό, με τα επάλληλα στρώματα της ιστορίας του και τα άυλα στοιχεία της ζωής των κοινωνιών που για αιώνες τα κατοίκησαν, σε απλά εκθεσιακό χώρο, θα ξεριζώσει ένα κομμάτι της πόλης και θα το μετατρέψει σε σκηνογραφική εγκατάσταση διακόσμησης των χώρων του σταθμού.

Η Ελλάδα οφείλει να σέβεται και να τηρεί την ελληνική νομοθεσία και τις διεθνείς συμβάσεις, τις οποίες έχει προσυπογράψει και επικυρώσει με σχετικούς νόμους, όπως η Συνθήκη της Βαλέτα (1992), που επιβάλλουν, εφόσον είναι εφικτόν, την in situ διατήρηση των αρχαιοτήτων. Η κατασκευή του σταθμού με την κατά χώραν διατήρηση των αρχαιοτήτων είναι εφικτή τεχνικά, οικονομικά και χρονικά. Η οριστική μελέτη για τα έργα πολιτικού μηχανικού για το τμήμα του σταθμού κάτω από τις αρχαιότητες εκπονήθηκε και παραδόθηκε στην Αττικό Μετρό το καλοκαίρι του 2019, αποδεικνύοντας το εφικτόν της κατασκευής».

Παίρνουν μάλιστα θέση και για τις αστοχίες της κυβέρνησης Μητσοτάκη επισημαίνοντας πως το έργο, αν και σε εξέλιξη, διακόπηκε τον Σεπτέμβριο του 2019. Χάθηκαν δηλαδή μέχρι σήμερα 10 ολόκληροι μήνες από την κατασκευή του έργου με την κατά χώρα διατήρηση των αρχαιοτήτων, καθώς η κατασκευή του σταθμού, κάτω από τις αρχαιότητες, θα ήταν τώρα σε εξέλιξη.

«Ακόμα», τονίζουν, «η ολοκλήρωση του σταθμού με την απόσπαση και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων, ώστε να λειτουργήσει με τους υπόλοιπους σταθμούς του μετρό μέσα στο 2023, δεν προκύπτει από τα χρονοδιαγράμματα του έργου, υποθηκεύοντας έτσι την όλη λειτουργία της γραμμής».

Εκνευρισμός Ζέρβα

Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και η Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία αγωνίζονται από το 2013 για τη διάσωση αυτού του μοναδικού μνημειακού συνόλου. Ανάμεσα στις ενέργειές τους είναι και η πρόσφατη δημιουργία ψηφίσματος στο Avaaz με αποδέκτες τον πρωθυπουργό και την υπουργό Πολιτισμού, το οποίο έχει έως σήμερα συγκεντρώσει 55.678 υπογραφές.

Η κίνηση αυτή ήταν αναμενόμενο να εκνευρίσει τον δήμαρχο Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνο Ζέρβα (πολιτικό μηχανικό στο επάγγελμα) που είχε εξ αρχής συνταχθεί με τη μέθοδο της απόσπασης και επανατοποθέτησης των αρχαίων, το σχέδιο δηλαδή της Νέας Δημοκρατίας. Σε σχετική δήλωσή του αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Την ίδια μέρα που η Αττικό Μετρό Α.Ε. εγκαινιάζει τρεις νέους σταθμούς στην επέκταση της γραμμής 3 στον Πειραιά, αλλάζοντας τον κυκλοφοριακό χάρτη και τη ζωή στους δήμους της περιοχής, κάποιοι “ενεργοί” συμπολίτες μας και κάποιες “ευαίσθητες” συλλογικότητες προσφεύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) κατά της απόφασης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) για τη διαχείριση των αρχαιοτήτων του σταθμού της Βενιζέλου.

»Η νέα αυτή προσφυγή, μάλιστα, κατατίθεται ενώ το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει ήδη κρίνει νόμιμη και συνταγματική τη μεταφορά και επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στο πλαίσιο των έργων στον σταθμό της Βενιζέλου με την υπ’ αριθμ. 2611/2016 απόφασή του, με την οποία το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο απέρριψε ως αβάσιμους όλους τους ισχυρισμούς που είχαν προβληθεί από τον Δήμο Θεσσαλονίκης σε αίτηση ακύρωσης που είχε κατατεθεί από την τότε Διοίκησή του».

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, βλέπουμε πάλι το ίδιο έργο, με τους ίδιους πρωταγωνιστές. «Ο γνωστός σκοταδισμός που επιθυμεί τη στασιμότητα στην πόλη ξαναχτυπά με τον ίδιο φανατισμό, με την απόκρυψη της αλήθειας ότι τα αρχαία θα αποσπασθούν και θα επανέλθουν στη θέση τους κατά 92% με τις πλέον σύγχρονες και αποτελεσματικές μεθόδους. Και για τις αρχαιότητες και για το έργο! Με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόσθηκε στον όμορο σταθμό της Αγίας Σοφίας», αναφέρει