Στο όνομα του «διεθνούς ανταγωνισμού», σε ένα περιβάλλον νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και με μια ατελή νομισματική ένωση, η Ευρώπη όλο και περισσότερο οδηγείται σε μεγαλύτερη διεύρυνση των ανισοτήτων, κοινωνικών και εθνικών. Καταποντίζονται οικονομικά τα μεσαία στρώματα και διευρύνεται η φτωχοποίηση κοινωνικών ομάδων.

Το δε θεσμικό πλαίσιο της Ενωσης, παρά το γραφειοκρατικό εύρος του, στερείται ενός συστήματος αντιπροσωπευτικής δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών της και του αντίστοιχου δημοκρατικού ελέγχου των οργάνων της. Το έλλειμμα είναι προφανές.

Το πολιτικό αποτέλεσμα αυτών των καταστάσεων είναι η άνοδος της αντισυστημικής διαμαρτυρίας. Αυτήν επιχειρούν να εκφράσουν και να εκπροσωπήσουν, στον βαθμό που το καταφέρνουν, ετερόκλητες πολιτικές δυνάμεις, συντηρητικών και αντιευρωπαϊκών στην ουσία ιδεολογικοπολιτικών προδιαγραφών.

Μεγάλο τμήμα των πολιτών αισθάνονται ότι η Ευρώπη και η παγκοσμιοποίηση δεν τους περιλαμβάνουν και δεν τους αφορούν.

Βλέπουν τη μεταναστευτική ροή, την πολυπολιτισμικότητα και τα αυτοπροσδιοριστικά δικαιώματα σαν απειλή για τους ίδιους.

Ο φόβος και η ανασφάλεια οδηγούν σε «εθνικές περιχαρακώσεις» και «ταυτοτικά ομοιογενή» περιβάλλοντα, εξοβελίζοντας τη «διαφορά», με όλα τα σχετικά παρελκόμενα: ξενοφοβία, ρατσισμό κτλ. Σε αυτόν τον «χώρο» και σε αυτήν τη συγκυρία «ψαρεύει» πολιτικά και ανασυγκροτείται, κυρίως, μια ταυτοτική και αντιφιλελεύθερη λαϊκίστικη Ακροδεξιά.

Επιχειρεί να πάρει τα «σκήπτρα» από την εξαντλημένη και διαψευσμένη πολιτικά κυρίαρχη «νεοφιλελεύθερη εκδοχή», τόσο ως προς το οικονομικό σκέλος της «ατομικής ευημερίας», που όλο και περισσότερο γίνεται μειοψηφική, όσο και ως προς το σκέλος της υπεράσπισης των εξατομικευμένων μετα-υλιστικών αξιών, ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες, αυτοπροσδιορισμοί, δικαιώματα μειοψηφιών, πολιτισμικές διαφοροποιήσεις κτλ, που πια δεν τα αντέχει το ίδιο το «σύστημα» που τα δημιούργησε.

Αυτή είναι η τάση. Η γενική εικόνα. Με αρκετές διαφοροποιήσεις ανά χώρα, με βάση τις εσωτερικές εθνικές παραδόσεις και ισορροπίες κάθε κοινωνικού σχηματισμού. Η πολυπλοκότητα είναι δεδομένη.

Ο κίνδυνος για μια διάλυση της Ευρώπης είναι υπαρκτός αλλά όχι και αναπόφευκτος.

Αναμφισβήτητα έχουμε εισέλθει σε μία, προς το παρόν, μπερδεμένη και αχαρτογράφητη εν πολλοίς κοινωνικά και πολιτισμικά συνθήκη.

Οι πολιτικές δυνάμεις που διαχειρίστηκαν τα τελευταία χρόνια τη νεοφιλελεύθερη ηγεμονία στην Ευρώπη ήταν κυρίως τα κεντροδεξιά, τα κεντρώα και τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα. Το πολιτικό και οικονομικό «μοτίβο» ήταν περίπου το ίδιο. Υπήρχαν όμως διαφορές και αποχρώσεις, που μερικές φορές δεν ήσαν ασήμαντες. Παρ’ όλα αυτά η κρίση δεν απεφεύχθη, είναι μπροστά μας. Υπάρχει προβληματισμός σε όλους τους πολιτικούς χώρους. Υπάρχει όμως και ατολμία, καθώς και φοβικά αντανακλαστικά στην αντιμετώπισή της.

Την επέλαση της λαϊκίστικης Ακροδεξιάς μερικά κεντροδεξιά κόμματα νομίζουν ότι θα την αντιμετωπίσουν αφενός με την ενίσχυση της ανάπτυξης μέσω επενδύσεων και τόνωσης της αγοράς και αφετέρου με την υιοθέτηση μιας πιο «ήπιας και καθώς πρέπει» εθνικιστικής ατζέντας, με τα σχετικά… παρελκόμενα.

Η τάση αυτή, εκτός από αναποτελεσματική, εμπεριέχει και τον μεγάλο κίνδυνο της ακροδεξιάς «άλωσης» των κομμάτων εκ των έσω!

Στη χώρα μας, ο κ. Μητσοτάκης εισηγείται ένα σκληρό νεοφιλελεύθερο οικονομικό πρόγραμμα (παρά τις προσπάθειες συγκάλυψης), με ιδέες που έχουν εξαντληθεί και βρίσκονται σε κρίση και αμφισβήτηση στο ευρωπαϊκό περιβάλλον, με βάση την κεκτημένη εμπειρία. Ενώ στο πεδίο του πολιτικού και κοινωνικού φιλελευθερισμού, η ισχυρή ακροδεξιά συνιστώσα του κόμματός του έχει θέσει ήδη ισχυρά βέτο. Η δε στάση που ακολούθησε στο Μακεδονικό κινήθηκε στο πεδίο μιας δεξιάς μετατόπισης της Ν.Δ., στο όνομα της πολιτικής και εκλογικής ενσωμάτωσης τμημάτων της Ακροδεξιάς, κόντρα –το σπουδαιότερο– στις γεωπολιτικές και εθνικές προτεραιότητες και ανάγκες της χώρας.

Αντίθετα, τα περισσότερα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης συνειδητοποιούν το αδιέξοδο των πολιτικών επιλογών τους και τους κινδύνους για την ενότητα της Ευρώπης και έχουν εισέλθει σε περίοδο αναζήτησης μιας νέας κοινωνικής και πολιτικής ταυτότητας (σχηματικά πιο αριστερής) και νέων προοδευτικού χαρακτήρα συνεργασιών και συγκλίσεων, με τους Πράσινους και την ευρωπαϊκή Αριστερά.

Αρνητική εξαίρεση το ΚΙΝ.ΑΛΛ. που, κινούμενο από μια ανορθολογική πολιτική στάση (εκδικητικού ρεβανσισμού) προς τον ΣΥΡΙΖΑ –σε πλήρη αντίθεση με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία–, έχει αντανακλαστικά ταυτιστεί με τις βασικές αντιπολιτευτικές πολιτικές της Ν.Δ.

Αυτή είναι μία από τις πολλές ιδιαιτερότητες του ελληνικού δράματος, έναντι του… ευρύτερου ευρωπαϊκού!

Η αντιμετώπιση της κρίσης περνάει μέσα από σοβαρές πολιτικές ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής ασφάλειας της αδύναμης πλειονότητας των πολιτών, με την προώθηση –το συντομότερο– πιο τολμηρών ενοποιητικών διαδικασιών της Ευρώπης, που σημαίνει μεταφορά πόρων. Με τη διατήρηση, όμως, της αποχαλίνωσης των κερδοσκοπικών ελίτ και του «τζάμπα» των ισχυρών εταίρων, δεν γίνεται τίποτα…

Χρειάζεται, ωστόσο και κάτι παραπάνω. Η παράλληλη αντιμετώπιση των υπαρξιακών και πολιτισμικών πηγών της ανασφάλειας των πολιτών, που είναι σχετικά αυτόνομη από την οικονομική πλευρά της κρίσης.

Δηλαδή, επιστροφή στις γενέθλιες αξίες της Ευρώπης, τοποθετημένες σωστά στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον.

πηγή: Εφημρίδα των Συντακτών