Για τρίτη φορά σε τρεις μήνες η Αγγλία πλήττεται από τρομοκρατική επίθεση και μάλιστα σε προεκλογική περίοδο και ενώ το κατεστημένο έχει κλονιστεί από τις οικονομικές ανακατατάξεις που θα επιφέρει η έξοδος της χώρας από την Ε.Ε.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η τελευταία τρομοκρατική επίθεση έγινε σε μια συγκυρία που το Εργατικό Κόμμα του Κόρμπιν είχε μειώσει τη διαφορά από τους Συντηρητικούς στο 4%.

Το Λονδίνο, όπου πάμπλουτες οικογένειες από τη Μέση Ανατολή έχουν επενδύσει σε real estate πάνω από 12 δισ. ευρώ από το 2006, ενώ δισεκατομμύρια αραβικά πετροδολάρια ανταλλάσσονται καθημερινά στο σκιώδες τραπεζικό σύστημα του Σίτι, δέχεται πλήγματα από ισλαμιστές, ωσάν η «επένδυση» να ανακυκλώνεται μέσω προμελετημένης βίας.

Η βασιλική οικογένεια του Αμπου Ντάμπι έχει αγοράσει τις περισσότερες ιδιοκτησίες στο Μέιφερ, την πλουσιότερη και ακριβότερη συνοικία του Λονδίνου, δεύτερη μετά τον Δούκα του Ουέστμινστερ.

Η καπιταλιστική γαιοπρόσοδος χρηματιστικοποιείται εισερχόμενη στον σκιώδη μηχανισμό του Σίτι για να λάβει τη δική της ανταλλακτική ροή και κερδοφορία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αυτό είναι το εγχώριο πλαίσιο στο οποίο γίνονται οι εκλογές της Πέμπτης.

Το διεθνές πλαίσιο χαρακτηρίζεται από τη ρήξη Γερμανίας-ΗΠΑ, την ανοιχτή είσοδο της Κίνας στις ευρωπαϊκές αγορές και τη σθεναρή υποστήριξη της Μόσχας και της Τεχεράνης στο καθεστώς του Ασαντ, τη στιγμή που η συνοχή της Δύσης είναι κλονισμένη από την οικονομική κρίση και την τάση για οικονομική αυτοτέλεια και προστατευτισμό.

Η τρομοκρατία και η άνοδος της Ακροδεξιάς ζουν και βασιλεύουν στην Ευρώπη.

Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. εισάγουν μέτρα που πλήττουν τις συνταγματικά κατοχυρωμένες ατομικές ελευθερίες και δικαιώματα, αποσύροντας δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις που είχαν εμπεδωθεί έπειτα από σκληρούς εργατικούς αγώνες.

Στην αθέατη σελίδα αυτού του νέου καθεστώτος εξαίρεσης και αυταρχισμού που μαστίζει την Ευρώπη εδώ και χρόνια, βρίσκεται ένα αδυσώπητο καθεστώς λιτότητας για το οποίο λίγοι μιλούν, ακριβώς επειδή επισκιάζεται από το «τρομοκρατικό γεγονός».

Αυτό, με τη σειρά του, έχει γίνει επικό τηλεθέαμα που ο πολίτης είναι ευνουχιστικά αναγκασμένος να βλέπει και να αξιολογεί μέσα από τον μεγεθυντικό και άκρως αναξιόπιστο φακό των ΜΜΕ. Αυτό είναι το διεθνές και ευρωπαϊκό πλαίσιο των εκλογών στη Βρετανία.

Η εικόνα μπορεί να παρασταθεί με τον ακόλουθο κύκλο αλληλουχίας και αλληλεπικάλυψης: πρώτα σοβεί μια οικονομική ή πολιτική κρίση, με παγκόσμιες ή όχι διαστάσεις, έπειτα, ή και ταυτόχρονα, αλυσιδωτά κύματα βίας μέσα στην κοινωνία, για να ακολουθήσουν μέτρα αυταρχισμού και, σε μερικές περιπτώσεις, ανοιχτού πολιτικού αυταρχισμού.

Ταυτόχρονα, το παγκόσμιο σύστημα υπόκειται σε μια περίοδο ηγεμονικής μετάλλαξης, όπου η κυρίαρχη δύναμη, οι ΗΠΑ, δεν μπορεί να ασκήσει οικονομική ηγεμονία.

Θυμίζουν κάτι όλα αυτά; Βεβαίως. Πρόκειται για την επανέκδοση του Μεσοπολέμου.

Ο φασισμός έρχεται στην εξουσία μετά την αποτυχία του φιλελευθερισμού του συστήματος Τζιολίτι να επανενώσει οικονομικά την Ιταλία και να σταθεροποιήσει πολιτικά τη χώρα.

Ο ναζισμός έρχεται στην εξουσία μετά την αποτυχία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης να βγάλει τη χώρα από την οικονομική κρίση και την πολιτική αστάθεια, που ενέτεινε η χρηματιστηριακή κρίση του 1929-32.

Αυταρχισμός, δικτατορίες και οικονομικός προστατευτισμός γίνονται ο κανόνας για όλη τη Δύση του Μεσοπολέμου, βάζοντας τέλος στα ιδεαλιστικά όνειρα της ευρωπαϊκής ενότητας του Αριστείδη Μπριάντ.

Το κομμουνιστικό κίνημα χρησιμοποιείται ως αποδιοπομπαίος τράγος για να εμπεδωθούν οι δικτατορίες και ο Κανόνας του Χρυσού -ένα είδος συστήματος σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών, όπως και το ευρώ- καταρρέει.

Η Αγγλία δεν μπορούσε πλέον να σταθεροποιήσει το παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό σύστημα και το τέλος της ηγεμονίας της ήταν γεγονός. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ζήτημα χρόνου.

Οι ομοιότητες και αλληλουχίες των γεγονότων του Μεσοπολέμου με τη συγκυρία των τελευταίων χρόνων είναι συναρπαστικές.

Υπάρχουν, βέβαια, και διαφορές. Μία διαφορά είναι ότι ενώ στην περίπτωση του Μεσοπολέμου ο αποδιοπομπαίος τράγος ήταν ο κομμουνισμός, σήμερα εμφανίζεται να είναι η ισλαμιστική τρομοκρατία για να υπονομευτεί η άνοδος αριστερών κινημάτων αντι-λιτότητας και να εμπεδωθεί ο νέος αυταρχισμός.

Μία άλλη διαφορά είναι η κρίση ηγεμονίας των ΗΠΑ, η απώλεια δηλαδή της ικανότητάς τους να σταθεροποιήσουν το παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό σύστημα.

Σε ό,τι αφορά το ζήτημα ενός Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Πάπας είπε ότι είμαστε ήδη εκεί.

Ωστόσο, ίσως μια άλλη διαφορά με τον Μεσοπόλεμο είναι ότι ο Γ’ Παγκόσμιος, ο οποίος εδώ και μερικές δεκαετίες έχει λάβει τη μορφή εθνοτικών και θρησκευτικών διενέξεων σε ζώνες όπως τα Βαλκάνια και η ευρύτερη Μέση Ανατολή, είναι μια πολύ μακρόσυρτη ιστορική διαδικασία, της οποίας η τραγική κορύφωση θα είναι μια διένεξη μεταξύ Κίνας και Ρωσίας, από τη μία μεριά, και μιας διαιρεμένης και καταπονημένης Δύσης, από την άλλη.

Εύχομαι να αποδειχτώ τελείως λάθος.

*καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου και αρχισυντάκτης της Journal of Balkan and Near Eastern Studies (Routledge, έξι τεύχη ετησίως από το 1998)

πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών