Ογδόντα χρόνια συμπληρώνονται από τον βομβαρδισμό και την καταστροφή της βασκικής πόλης Γκουέρνικα στην Ισπανία, από την οποία εμπνεύστηκε ο Πάμπλο Πικάσο, δημιουργώντας τον ομώνυμο διάσημο πίνακά του, που αποτυπώνει μοναδικά τη φρίκη του πολέμου.

Στις 26 Απριλίου 1937, αεροσκάφη της γερμανικής και της ιταλικής πολεμικής αεροπορίας, εμφανίστηκαν πάνω από την πόλη Γκουέρνικα. Πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί στην υπαίθρια αγορά της κεντρικής πλατείας, ανυποψίαστος για το τι επρόκειτο να συμβεί.

Η «επιχείρηση Ρούγκεν», όπως ονομάστηκε η αποστολή που έφεραν σε πέρας η γερμανική αεροπορική δύναμη Κόνδωρ, συνεπικουρούμενη από την ιταλική αεροπορία, κατέστρεψε ολοσχερώς μία πόλη, στην οποία δεν υπήρχε στρατιωτικός στόχος,σκορπώντας τον θάνατο, με τη βασκική κυβέρνηση να κάνει λόγο για τουλάχιστον 1.654 νεκρούς, ενώ πρόσφατες έρευνες μειώνουν τον αριθμό των θυμάτων σε 300.
Την άνοιξη του 1937 οι εθνικιστές του φράνκο είχαν θέσει υπό τον έλεγχό τους το μεγαλύτερο μέρος της Ισπανίας, θέλησαν όμως να αποκτήσουν κυριαρχία και στα βόρεια της χώρας, καταλαμβάνοντας το Μπιλμπάο, τη μεγαλύτερη πόλη των Βάσκων, που στον ισπανικό εμφύλιο συνεργαζόταν με τη δημοκρατική κυβέρνηση της Μαδρίτης.

Σε στρατηγικό σημείο στο δρόμο για το Μπιλμπάο, βρισκόταν η Γκουέρνικα, μία πόλη περίπου 7.000 κατοίκων στην οποία είχαν βρει καταφύγιο και χιλιάδες «δημοκρατικοί πρόσφυγες». Σημείο αναφοράς της Γκουέρνικα, μια βελανιδιά στο κέντρο της πόλης, κάτω από την οποία συνεδρίαζε η Βουλή των Βάσκων.

Η εντολή για τον βομβαρδισμό της Γκουέρνικα δόθηκε από τους Φρανκιστές στη «Λεγεώνα Κόνδωρ», μια ομάδα γερμανών εθελοντών υπό τις διαταγές του αντισμήναρχου Βόλφραμ Φράιχερ φον Ριχτχόφεν.

Στην επιχείρηση πήραν μέρος 20 γερμανικά μαχητικά, αλλά και τρία ιταλικά, τμήμα του ιταλικού εθελοντικού σώματος που είχε στείλει ο Μουσολίνι προς… υπεράσπιση του ομοϊδεάτη του Φράνκο. Ο βομβαρδισμός ξεκίνησε στις 4:30 το απόγευμα της 26ης Απριλίου και διήρκεσε 2,5 ώρες. Οι καταιγιστικοί βομβαρδισμοί, ισοπέδωσαν την ανοχύρωτη πόλη, που μετετράπη σε ερείπια από τις βόμβες των 250 και 50 κιλών και καταστράφηκε ολοσχερώς από τις πυρκαγιές που ακολούθησαν.